سن استخوانی شاخصی برای تکامل اسکلتی و بیولوژیک محسوب می شود و با سن تقویمی که بر مبنای روز تولد فرد محاسبه می شود متفاوت است. سن استخوانی اغلب توسط متخصصین کودکان و اندوکرینولوژیست ها درخواست می شود و هدف از آن تشخیص وضعیت هایی است که منجر به کوتاهی یا بلندی قد می شوند. همچنین محاسبه سن استخوانی در مواردی که سن تقویمی در دسترس نیست کاربرد دارد.
با وجود پیشرفت های زیادی که در روش های تعیین سن استخوانی صورت گرفته، اما رادیوگرافی مچ دست هنوز هم بررسی انتخابی در این زمینه می باشد. رایج ترین روش تعیین سن استخوانی بر حسب رادیوگرافی مچ دست، اطلس گرئولیچ پایل می باشد که گرچه آخرین چاپ آن در سال ۱۹۵۹ بوده است ولی هنوز هم در سطح دنیا بطور وسیعا استفاده می شود.این اطلس شامل رادیوگرافی های مرجع استاندارد مچ و کف دست چپ برای دختران تا سن ۱۸ سال و پسران تا سن ۱۹ سال می باشد.
سن استخوانی با مقایسه رادیوگرافی بیمار با مشابه ترین رادیوگرافی مرجع موجود در اطلس تعیین می شود.این روش ساده تر و در دسترس تر از سایر روشهای رادیولوژیک تعیین سن استخوانی است
روش دیگرتانر وایت هاوس می باشد که اساس آن تکامل ۲۰ منطقه خاص در استخوان های مشخص مچ و کف دست در هر گروه سنی می باشد. برای هر مرحله از تکامل هر استخوان یک اسکور عددی تعریف شده و سن استخوانی از جمع این اسکورها در هر جنس بطور جداگانه محاسبه می شود.
چرا باید سن استخوانی خود را بدانیم؟
برای کودکی با زمان بلوغ “متوسط”، پزشکان اطفال باید از کودک انتظار داشته باشند که درصد رشد قدی مطابق با قد نهایی بزرگسالان خود داشته باشند. حال اگر زمان بلوغ زودتر باشد، به همان میزان زودتر به انتهای رشد می رسد. اگر کودکی زمان بلوغ با تاخیر داشته باشد، با همان میزان تاخیر در آینده رشد او متوقف خواهد شد.
شرایط متعددی می تواند به تاخیر در افزایش سن استخوان کمک کند، از جمله:
کم کاری تیروئید
کمبود هورمون رشد
سایر اختلالات هورمونی
کمبود تغذیه ای
شرایط مزمن التهابی روده
بیماری سلیاک
فیبروز سیستیک
سایر حالت های التهابی مزمن
نقص ایمنی
بیماری های قلبی
بیماری های مزمن کلیه
بیماری کبد
استرس روانی اجتماعی
تریزومی 21
سندرم ترنر
سندرم راسل-سیلور
در بحث رادیولوژی و سن استخوانی، تعیین سن استخوانی با رادیوگرافی عبارت است از تصویربرداری از صفحات رشد کودک و مقایسه نتایج با نمونه های استاندارد آماری.
در واقع، در دو طرف استخوان های بدن کودک، بافت های نرم تری وجود دارند که تجمع مواد معدنی در آن نواحی کمتر است. درنتیجه از طریق رادیوگرافی سن استخوانی می توان مشخص نمود که رشد طولی استخوان ها تا چه حد انجام شده و چقدر به پایان آن باقی مانده است.
ارتباط بین رادیولوژی و سن استخوانی
رابطه رادیولوژی و سن استخوانی به تصویربرداری از صفحات رشد کودک مرتبط است. کودکی که در رشد خود دچار اختلال شده و یا بر خلاف افزایش سن تقویمی، علائم بلند شدن قد در او وجود ندارد لازم است تحت بررسی های پزشکی قرار گیرد. رادیولوژی و سن استخوانی در این معاینات کمک می کند تا دلیل این مساله مشخص گردد. در اصل، رادیوگرافی سن استخوانی کودک باعث می شود تا پزشک متخصص بتواند سن بلوغ سیستم اسکلتی کودک را تا حدی تعیین کند.
چگونگی عمل رادیولوژی سن استخوانی کودک
فرایند رادیولوژی و عکس برداری یک روند سریع و بدون درد دارد. تهیه رادیولوژی تعیین سن استخوانی معمولا طی چند ثانیه قابل انجام است. برای عکس برداری از استخوان های کودک، تنها کافی است به مدت چند ثانیه دست چپ کودک تحت مقدار استانداردی از تابش اشعه ایکس قرار گیرد.
برای تهیه تصویر مناسب، کودک باید بر روی یک چهار پایه یا صندلی بنشیند. سپس، در حالی که انگشتان دست چپ خود را باز نگه می دارد، دستش را بر روی میز قرار دهد. معمولا در بالای میز یک لامپ اشعه ایکس بزرگ نصب شده که اشعه را به دست می تاباند. لازم است دیگر نواحی بدن کودک با استفاده از یک پوشش محافظ در مقابل اشعه پوشانیده شود.